صنعت هتل داری در هزاره سوم به یکی از ارکان اصلی رشد اقتصادی و توسعه پایدار در سطح جهانی بدل شده است. این صنعت دیگر صرفاً محلی برای اقامت گردشگران نیست، بلکه شبکه پیچیده است از پیوندهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است، که میتواند مسیر توسعه کشورها را متحول کند. در کشورهای در حال توسعه، هتلداری از ظرفیت بالقوهای برخوردار است که در صورت مدیریت راهبردی، میتواند به موتور محرک اقتصاد ملی و منطقهای تبدیل شود.
هتلها امروز نه تنها به عنوان واحدهای خدماتی بلکه به عنوان حلقههای اصلی زنجیره ارزش گردشگری عمل میکنند. آنها با اتصال به بخشهایی همچون کشاورزی، صنایع دستی، حمل و نقل، خدمات فرهنگی و سلامت، زمینه ایجاد بازارهای جدید و اشتغال پایدار را فراهم میآورند. در این بین، کشورهای در حال توسعه که از تنوع طبیعی و فرهنگی غنی برخوردارند، در صورت بهرهبرداری صحیح از هتلداری میتوانند مسیر توسعه اقتصادی خود را تسریع کنند.
استان مازندران نمونه بارزی از ظرفیتها و چالشهای صنعت هتلداری در کشورهای در حال توسعه است. این استان با برخورداری از بیش از ۳۰۰ مرکز اقامتی و صدها اقامتگاه بوم گردی سهم چشمگیری در میزبانی از گردشگران داخلی و خارجی دارد.
اشتغال زایی گسترده، با هزاران شغل مستقیم و غیر مستقیم در حوزه هتلداری و صنایع وابسته ایجاد شده است.
پیوند با تولیدات محلی، هتلها خریدار اصلی محصولات کشاورزی و صنایع دستی منطقهاند.
ارزآوری و جذب گردشگران خارجی، حضور گردشگران کشورهای عربی و همسایه سهم مهمی در درآمد ارزی استان داشته است.
با وجود این ظرفیتها، چالشهایی همچون فصلی بودن تقاضا، کمبود هتلهای استاندارد و بین المللی، فشار زیست محیطی و ضعف مهارتهای تخصصی نیروی انسانی همچنان پابرجاست.
نگاه تحلیلی به آینده هتل داری در کشورهای در حال توسعه نشان میدهد که چند محور کلیدی باید در اولویت قرار گیرد؛ سرمایهگذاری در هتلهای سبز و پایدار برای پاسخ به دغدغههای زیست محیطی و گسترش گردشگری سلامت و همایشی به منظور کاهش فصلی برای تقاضا، استانداردسازی خدمات و جذب برندهای بین المللی برای افزایش رقابت پذیری ،توانمندسازی جوامع محلی از طریق توسعه اقامتگاههای بوم گردی و همچنین پیوند ساختاری با صنایع دستی و کشاورزی برای تقویت اقتصاد محلی، و… از جمله محورهای کلیدی و اولویتدار میباشد.
پایان سخن اینکه، آینده مدلداری در هزاره سوم بیش از هر زمان دیگر به مدیریت راهبردی، نوآوری و رویکرد پایدار وابسته است. تجربه مازندران نشان میدهد که با وجود چالشها این صنعت میتواند موتور رشد اقتصادی و توسعه پایدار باشد. کشورهای در حال توسعه اگر از فرصتهای موجود در هتل داری به صورت هوشمندانه بهره بگیرند، خواهند توانست جایگاه خود را در اقتصاد جهانی ارتقا دهند. دکتر مهران حسنی پژوهشگر و تحلیلگر سیاستهای توسعه گردشگری عضو انجمن متخصصان گردشگری ایران
کارشناس ارشد گردشگری
